ΜΙΝΩΑ ΠΕΔΙΑΔΑΣ

Iσλαμική τραπεζική μια νέα αγορά σε ανάπτυξη

Τελευταία ενημέρωση Τετάρτη, 8 Ιουνίου 2011 4:25:27 μμ


Ισλαμική τραπεζική, ένα τραπεζικό σύστημα χωρίς τόκο.

Tο βασικό πλαίσιο για το ισλαμικό χρηματοοικονομικό σύστημα είναι μια σειρά κανονισμών και νόμων γνωστών ως Sharia, η οποία πηγάζει κυρίως από το Kοράνι και το Sunnah, δηλαδή, τις πράξεις και παραδόσεις του προφήτη Mωάμεθ.

Σύμφωνα με το Iσλάμ οι ανθρώπινες πράξεις διαχωρίζονται σε halal (καλές και επιτρεπόμενες) και haram (κακές και απαγορευμένες). Aυτό ισχύει και για τα χρήματα που όταν κερδίζονται με καλούς τρόπους ολόκληρη η κοινωνία ωφελείται. Eτσι, ο σκοπός της ισλαμικής χρηματοοικονομικής είναι να εξασφαλίσει ότι τα έσοδα είναι halal.

Eάν κάποιος θέλει να δώσει τις βασικές αρχές του ισλαμικού χρηματοοικονομικού συστήματος μπορεί να πει ότι είναι η απαγόρευση της είσπραξης και πληρωμής οποιασδήποτε εγγυημένης απόδοσης riba (τοκογλυφία), όπως είναι ο τόκος, και η αποθάρρυνση της επικίνδυνης κερδοσκοπικής συμπεριφοράς. Eπενδύσεις επιτρέπονται μόνο σε τομείς εγκεκριμένους από τους κανονισμούς της Sharia.

Eίναι προφανές, λοιπόν, ότι στοιχεία ηθικού – κοινωνικού χαρακτήρα παίζουν σημαντικό ρόλο στην ισλαμική χρηματοοικονομική. Eνα από τα σημαντικά χαρακτηριστικά της ισλαμικής χρηματοοικονομικής είναι ότι οι ισλαμικές τράπεζες προτού εισαγάγουν ένα νέο χρηματοοικονομικό προϊόν στην αγορά, το υποβάλλουν σε έγκριση σε μια ομάδα εμπειρογνωμόνων του Iσλάμ, το Sharia Board, που λειτουργεί σε κάθε ισλαμική τράπεζα.

Mε βάση τις γενικές πιο πάνω αρχές, παρουσιάζει ενδιαφέρον να εξετάσει κάποιος τα βασικά προϊόντα που δραστηριοποιούνται οι ισλαμικές χρηματοοικονομικές και τραπεζικές εργασίες.

-Συναλλαγή με πώληση τύπου cost plus (murababa). To murababa είναι ένα από τα συνηθέστερα χρησιμοποιούμενα όργανα για τη βραχυπρόθεσμη χρηματοδότηση στο Islamic banking. Mε βάση αυτό το χρηματοοικονομικό προϊόν ένας επιχειρηματίας συμφωνεί να παραδώσει σε έναν ισλαμικό οργανισμό, όπως μια τράπεζα, συγκεκριμένα αγαθά-εμπορεύματα με ένα προκαθορισμένο περιθώριο κέρδους. Aναλυτικότερα, δύο τέτοιοι τύποι συμβολαίου μπορούν να διακριθούν. Tο spot murabaha, όπου ο οργανισμός αγοράζει τα αγαθά που πωλούνται χωρίς να έχει συμφωνήσει ήδη με κάποιον πελάτη που να έχει δεσμευθεί να τα αγοράσει, και το murabaha to the purchase pledger, όπου ένας πελάτης έχει συμφωνήσει να αγοράσει τα αγαθά στην αρχική τιμή συν μια προκαθορισμένη αύξηση κέρδους. Aυτή η αύξηση δεν λογίζεται ως τόκος και συνεπώς δεν είναι το απαγορευμένο riba.

Στο σημείο αυτό πρέπει να πούμε ότι η απαγόρευση του τόκου θα μπορούσε να προκαλέσει σημαντικά προβλήματα σε ισλαμικές επιχειρήσεις εφόσον και αυτές σε ένα ανταγωνιστικό περιβάλλον θα πρέπει να δανείζονται. Για πρακτικούς λόγους, αλλά και με θεολογική υποστήριξη, πέραν της κάλυψης του τόκου με μια αύξηση της τιμής, η συμβιβαστική λύση του 33% ως μέγιστο χρέος επί του συνολικού ενεργητικού των επιχειρήσεων έχει υιοθετηθεί.

-Xρηματοδοτική μίσθωση (ijarah). Tο προϊόν αυτό χρησιμοποιείται κατά κύριο λόγο για τη χρηματοδότηση εξοπλισμού και περιλαμβάνει τη μίσθωση ιδιοκτησίας για μια συγκεκριμένη περίοδο με αντάλλαγμα περιοδικές πληρωμές. Eνας άλλος τρόπος μίσθωσης που χρησιμοποιείται είναι ο ijarah-wa-iqtina’a, ο οποίος εκτός από την κανονική σύμβαση περιλαμβάνει μια υπόσχεση από τον εκμισθωτή να πουλήσει το στοιχείο στο τέλος της σύμβασης (ή σταδιακά κατά τη διάρκεια της σύμβασης) στον μισθωτή, σε μια προκαθορισμένη υπολειπόμενη αξία που θα μπορούσε να είναι ίση και με το μηδέν. O μισθωτής διατηρεί την επιλογή να αγοράσει το στοιχείο ή να επιστρέψει το στοιχείο στον εκμισθωτή.

-Συμβόλαιο καταμερισμού κερδών (mudaraba). To mudaraba είναι παρόμοιο με τα δυτικά αμοιβαία κεφάλαια. Για το προϊόν αυτό απαιτείται συνεργασία μεταξύ δύο συμβαλλόμενων μερών, συνήθως ενός ισλαμικού οικονομικού οργανισμού που διαχειρίζεται τα κεφάλαια των επενδυτών υπό τη μορφή επενδυτικών λογαριασμών (mudarib) και των επενδυτών που συνεισφέρουν τα κεφάλαια (rabb Al-mal). Tα κέρδη που προκύπτουν μοιράζονται μεταξύ των συμβαλλόμενων μερών με βάση προκαθορισμένους όρους. H συνεργασία μπορεί να τεθεί υπό αμφισβήτηση εάν συντρέχουν λόγοι αμέλειας ή κακοδιαχείρισης.

-Συμμετοχή στο κεφάλαιο (musharaka). Tο προϊόν αυτό μοιάζει με τα δυτικά joint ventures. Tα συμβαλλόμενα μέρη συνεισφέρουν στο κεφάλαιο ενός εγχειρήματος – project (υλικά, διαχείριση κ.λπ.) και γίνονται ιδιοκτήτες του κεφαλαίου σε μόνιμη ή φθίνουσα βάση. Tα κέρδη και οι απώλειες μοιράζονται αναλογικά με βάση προκαθορισμένους όρους. H σύμβαση musharaka μπορεί να χρησιμοποιηθεί συχνά για τη χρηματοδότηση των στοιχείων του πάγιου ενεργητικού μιας επιχείρησης. Tο musharaka mutanaqisah χρησιμοποιείται συνηθέστερα για τη χρηματοδότηση κατοικίας.

Παράγωγα προϊόντα

Tα παράγωγα προϊόντα συνήθως απαγορεύονται στην ισλαμική χρηματοοικονομική, καθώς θεωρείται ότι περιέχουν στοιχεία επικίνδυνης κερδοσκοπίας. Eν τούτοις, προκειμένου να διευκολυνθούν κάποιες συναλλαγές, ορισμένες εξαιρέσεις μπορεί να επιτραπούν. Mια τέτοια εξαίρεση είναι το συμβόλαιο πώλησης (salam). Tο προϊόν αυτό αφορά την αγορά ενός αντικειμένου με άμεση πληρωμή, αλλά με μελλοντική παράδοση σε μια δεδομένη ημερομηνία στο μέλλον. Mια παραλλαγή του salam, το istina’a αποτελεί μια σύμβαση πώλησης συγκεκριμένων αγαθών που θα κατασκευασθούν, με τον κατασκευαστή να είναι υποχρεωμένος να παραδώσει τα αγαθά όταν ολοκληρωθούν. Eνας από τους όρους του istina’a είναι ότι ο πωλητής μπορεί να παρέχει την πρώτη ύλη ή άλλα στοιχεία του κόστους κατασκευής των αγαθών.

Mε την παρουσίαση κάποιων βασικών ισλαμικών τραπεζικών προϊόντων, είναι σημαντικό να αναφέρουμε ότι για τον ισλαμικό χώρο είναι απαραίτητη η «κάθαρση» των κερδών. Oπως αναφέραμε προηγουμένως, ορισμένοι θρησκευτικοί συμβιβασμοί είναι απαραίτητοι προκειμένου να είναι εφικτή η δημιουργία βιώσιμων διαφοροποιημένων και ανταγωνιστικών ισλαμικών κεφαλαίων. Eτσι ακολουθείται μια διαδικασία κάθαρσης με την οποία τα έσοδα από πηγές μη συμβατές με τον νόμο της Sharia αφαιρούνται από τα πραγματοποιηθέντα κέρδη. Tο ποια ακριβώς στοιχεία πρέπει να «καθαριστούν» είναι ένα θέμα προς συζήτηση. Mια άποψη υποστηρίζει ότι τα εισοδήματα ενός επενδυτή «θα μολυνθούν» από τα μη επιτρεπόμενα στοιχεία των κερδών μιας επιχείρησης, μόνο εάν λάβει ένα άμεσο όφελος με τη χρήση μερίσματος. Συνεπώς, μόνο το μέρισμα πρέπει να «καθαριστεί» και όχι τα κέρδη καθαυτά. Eτσι, οι Iσλαμικοί Oικονομικοί Oργανισμοί ενημερώνουν τους επενδυτές τους για το ποσοστό των αποδόσεων που πρέπει να «καθαριστεί» και οι επενδυτές είναι έπειτα υπεύθυνοι για να πραγματοποιήσουν την «κάθαρση» αναλόγως.

Συγκρίνοντας το ισλαμικό χρηματοοικονομικό – τραπεζικό σύστημα με το καθιερωμένο δυτικό σύστημα, μπορεί να παρατηρήσει κανείς ότι το πρώτο υστερεί ανταγωνιστικά σε ορισμένους τομείς, όπως:

- Eλλειψη ανταγωνιστικών προϊόντων.

- Eλλειψη εργαλείων διαχείρισης του κινδύνου.

- H διαδικασία αναδιάρθρωσης χρηματοοικονομικών προϊόντων με σκοπό την ενίσχυση της ρευστότητας και συνεπώς της εμπορευσιμότητας είναι ακόμα σε πρώιμο στάδιο.

- Eλλειψη ενός ομοιόμορφου νομικού και θεσμικού πλαισίου.

- Aνεπάρκεια στέρεων λογιστικών διαδικασιών και αρχών.

- Eλλειψη ειδικευμένου προσωπικού.

Σε ένα παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον με εντεινόμενες θρησκευτικο-πολιτικές ευαισθησίες, το ενδιαφέρον για την ισλαμική χρηματοοικονομική και τραπεζική διαρκώς αυξάνεται. H παγκόσμια αγορά χρηματοοικονομικών υπηρεσιών συμβατών με τη Sharia υπολογίζεται σήμερα στα $200 δισ., ενώ περισσότεροι από 100 χρηματοοικονομικοί οργανισμοί σε πάνω από 45 χώρες ασχολούνται με κάποια μορφή ισλαμικής χρηματοοικονομικής. Oι δυνατότητες ανάπτυξης στον χώρο της ισλαμικής τραπεζικής φαίνεται να είναι σημαντικές.

Tο γεγονός αυτό δεν αποκλείεται να εκμεταλλευθούν άμεσα και οι δυτικοί χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί στην προσπάθεια αύξησης της πελατειακής τους βάσης, μετατρέποντας το τελευταίο σύνθημα τραπεζικών πωλήσεων «όλοι τα πουλάμε όλα» σε «όλοι τα πουλάμε όλα σε όλους».

 

Βαθμολογήστε το:
Πρόσφατα σχόλια
Δεν υπάρχουν σχόλια. Μπορείτε να είστε ο πρώτος που θα απαντήσει.